Armando Nl (Amsterdam 1929)
Armando
behoort tot de belangrijkste na-oorlogse kunstenaars, die Nederland
bezit. Als beeldend kunstenaar, film- en documentairemaker, schrijver
en violist wordt hij nationaal en internationaal gewaardeerd en zijn
oeuvre is dan ook opgenomen in tal van museale collecties.
Hij
maakte zich los van de Cobra-groep om zijn eigen weg te gaan en
behoorde tot de Nederlandse Nul-beweging van 1960 tot 1965. De
typerende kenmerken zijn een constante in zijn werk gebleven.
Het
resultaat is een zeer eigenzinnig , consistent oeuvre met
expressionistische beeldtaal zowel wat betreft zijn sculpturen,
schilderijen,tekeningen als grafiek. Armando’s
werken zijn een zoektocht naar de essentie achter het alledaagse.
Als
getuige van de tweede wereldoorlog loopt deze ervaring als een rode
draad door zijn oeuvre.
Evenwel
zegt hij daar zelf over : "An
zich is het niet interessant wat je als kind hebt meegemaakt,
gedroomd of gefantaseerd. Het gaat erom wat je er mee doet. Hoe je
bepaalde dingen een lading geeft, uitbouwt, transformeert. Mijn
herinneringen aan ’40-’45 zet ik door reductie en abstrahering om
in kunst."
Schilderijen en bronzen beelden te bezichtigen in de galerie
Titel: Damals 16.10.10
Afm.: h 200x b 100 cm
Techniek: olieverf op doek
Prijs: op aanvraag
Titel: Der Baum 27.12.85
Techniek: olieverf op doek
Afm.: h 240 x 165 cm
Prijs: op aanvraag
Titel: Gefechtsfeld 26.04.86
Techniek: olieverf op doek
Afm.: h 225 x 165 cm
Prijs: op aanvraag
Titel: Seestuck 9.07.11
Afm.: h 125x b 170 cm
Techniek: olieverf op doek
Prijs: € 28.500
Titel: Gestrüpp 22.7.10 2010 u
Afm.: h 100x b 80 cm
Techniek: olieverf op doek
Prijs: € 13.000
Titel: Seestück 30.8.11 2011u
Afm.: h 80x100 cm
Techniek: olieverf op doek
Prijs: € 13.000
Titel: Zurück 19.12.10 2010u
Afm.: h 60 x b 50 cm
Materiaal: olieverf op doek
prijs: € 8.000
Titel: Damals 26.01.11
Afm.: h 80 x b 60 cm
Techniek: olieverf op doek
Prijs: € 10.000
Titel: Schwarz 3.11.10 2010
Afm.: h 60x b 50 cm
Techniek: olieverf op doek
Prijs: € 8.000
Titel: Schwarz 22.12.10 2010
Afm.: h 100x b 60 cm
Techniek: olieverf op doek
Prijs: € 11.600
Titel: Rotes bild 06.09.10 2010
Afm.: h 60 x b 50 cm
Techniek: olieverf op doek
Prijs: € 8.000
Titel: Waldrand 02.01.2010
Afm.: h 80 x 100 cm
Techniek: olieverf op doek
Prijs: € 13.000
Titel: Der Arm 1988
Materiaa: Brons opl 5/5 reg nr 1
Afm.: h 16,5 x 106 x 21,5 cm
Prijs: € 15.850
Titel: Hand 1999 Brons opl 2/3 reg nr 95
Afm.: h 19 x 76 x 65 cm
Prijs: € 14.500
Titel: Hand nr 36
Techniek: glas 2/5 Rood
Afm.: h 9,5 x 32 x 20 cm
Prijs: € 6.650
Titel: Hand nr 36
Materiaal: Glas 2/5 Rood
Afm.: h 9,5 x 32 x 20 cm
Prijs: € 6.650
Titel: Hand reg nr 36
Materiaal: glas 4/5 Zwart
Afm.: h 9,( X 32 x 20 cm
Prijs: € 6.650
Titel: Kopf nr 141
Materiaal: Glas 3/5 Rood
Afm.: h 16 x 25 x 11,5 cm
Prijs: € 4.750
Expo Armando : inleiding door Yvonne Ploum : hoofd Armando Museum Amersfoort NL
Graag vertel ik u iets over het werk van Armando, een van Nederlands belangrijkste kunstenaars van na de Tweede Wereldoorlog. Als we naar het werk van Armando gaan kijken, ontkomen we er niet aan kort aandacht te besteden aan de biografie. Afkomstig uit Amsterdam, verhuist Armando als vijfjarig jongetje naar Amersfoort, vlak bij de plek waar in de Tweede Wereldoorlog, die vijf jaar later uitbreekt, het beruchte Kamp Amersfoort wordt gevestigd. Een gevangenenkamp waar de vijand, die later zo’n belangrijk thema wordt in het werk van Armando, gedurende vijf jaar meer dan 35.000 mensen in ellendige omstandigheden opsluit. Velen laten hier het leven.
Het was tot dat moment Armando’s speelplek; het bos en de heide, die dramatisch veranderde. De jonge Armando keek, zag, aangetrokken en afgestoten tegelijk en verbaasde zich. Hij is sindsdien altijd een beschouwer gebleven. Vanaf het begin van zijn kunstenaarschap in de jaren vijftig maakt Armando duidelijk dat zijn werk gestalte krijgt rond thema’s van geweld, oorlog, macht en onmacht, daders en slachtoffers, de inwisselbaarheid van deze rollen en het landschap: evenzeer mooi als schuldig. Zijn vroege schilderijen, bedekt met expressieve, korstige lagen verf, zijn agressieve, krassende tekeningen en zijn provocerende manifesten uit die tijd ademen alle een sfeer van onverholen geweld. Zij werden direct gevoed door zijn herinneringen en ervaringen in de oorlog. Het was daar dat Armando iets leerde kennen en zien dat hem vanaf die tijd blijvend zou bezighouden: het gedrag van mensen in uitzonderlijke situaties.
In zijn hele beeldende en literaire oeuvre komt de mens naar voren als de tragische mens, de mens die zich bevindt in situaties waarin hij niet langer aan zichzelf en zijn noodlot kan ontkomen. Het is de mens die voortgestuwd wordt door het onbeheersbare en onbestuurbare leven, die overgeleverd is aan de ondoorgrondelijke wil van een hogere macht en die als de ‘held’ van de Griekse tragedie ten onder gaat omdat er geen oplossing is voor de patstelling waarin deze hogere macht hem heeft geplaatst.
Het is deze tragiek van de mens, die het oeuvre van Armando bepaalt. Dit gaat veel verder dan een oorlogsthematiek. Ja, dit is de bron waaruit het oeuvre is opgeweld, inmiddels is het werk echter sterk universeel en existentieel van karakter. Armando is niet op zoek naar het individuele, in tegendeel; hij zoekt naar het archetypische, het universele van de mens als soort. Dat maakt meteen duidelijk waarom de mens naam- en gezichtsloos opdoemt in het werk van Armando en het vooral de schuldige, kwaadaardige attributen van deze mens zijn die Armando schildert: het geweer, de vlag, het hek, de toren en het landschap waarin de mens zijn praktijken uitoefent.
Het zijn niet de minste schilders die Armando in het streven naar het archetypische, niet individuele karakter van de mens zijn voorgegaan. Zowel Vincent van Gogh als Edvard Munch zochten en vonden manieren om het individuele te transformeren in een condition humain. Ook de schilders van het kubisme met Picasso als boegbeeld en van het Duitse expressionisme, met schilders als Ernst Ludwig Kirchner en Max Beckmann, waren gepassioneerd en onophoudelijk op zoek naar middelen om het archetypische in de mens weer te geven. Voor ieder van hen gold dat de mens op die manier beschouwd, niet te verbeelden was binnen de grenzen van het naturalisme en de anatomie. Dehumanisering, deformatie en destructie bleken noodzakelijke middelen.
Dit geldt dan ook evenzeer voor het werk van Armando. In een intens streven naar het wezenlijke zijn zijn gestalten veelal vervormd en verwrongen, de figuren vaak volledig ongedifferentieerd. Er ontbreken armen, benen of hoofden of andersom: handen, voeten of hoofd worden dramatisch uitvergroot waardoor Armando de aspecten die hij van wezenlijk belang acht accentueert. De wezens die Armando’s werk bevolken zijn beangstigend en fascinerend tegelijk. Ze zijn afstotend in al hun ontluisterende lelijkheid. Tegelijkertijd gaat er een vreemde bekoring van hen uit en raak je onwillekeurig in de ban van hun verraderlijke schoonheid.
Deze ambiguïteit, dit voortdurende bewegen tussen schoonheid en kwaad, tussen vorm en vormeloosheid, tussen een dader en een slachtoffer, tussen individu en archetype, tussen iets en niets is een dragende factor onder Armando’s handelen als kunstenaar. Het is de melancholie, die het oeuvre verbindt, die als een grondtoon door het hele werk van Armando heen zingt. De melancholie, dat gevoel van weemoed over het vergankelijke, over de tijd die weliswaar alle wonden heelt, maar ook alles doet vergeten, de herinnering die vervaagt, de doden die niet meer terugkeren, het landschap dat niet getuigt, die melancholie draagt het werk van Armando op weergaloze wijze.
Het is een gemoedstemming die gemakkelijk tot stilstand en impasse kan leiden (denk aan de Melancolica I van Albrecht Dürer, waarop niets beweegt en de vrouwfiguur met vleugels volkomen in zichzelf verzonken is) maar die bij Armando zo wezenlijk en onmisbaar is voor het creatieve proces en voor de expressie van zijn schilder- en beeldhouwkunst. Deze expressieve kunst heeft echter niets te maken met een behoefte aan het uiten van persoonlijke gevoelens en emoties. Armando zet deze middelen in vanuit een enorme drang om te blijven getuigen van het verleden en daarmee dit verleden opnieuw tot leven te wekken in het heden.
Inzoomend op het specifieke; de tragedie van de mens in de Tweede Wereldoorlog, is Armando op zoek naar het universele, de tragiek van de mens als soort, wereldwijd. Thuis wordt hij daarbij omringd en geïnspireerd door zijn verzameling Afrikaanse houten beelden. Het zijn wachters, bedoeld om ‘de kwade geesten te verdrijven, maar het werkt niet’, aldus Armando. De beelden worden gemaakt door de Lobi-stam, een stam uit Opper Volta, aan de ivoorkunst, hun beeldhouwwerk is herkenbaar door een zekere stijfheid, rechtheid, de borsten van de vrouwen beginnen hoog richting de schouder. Onder hun toeziend oog werkt Armando zijn thematiek gedreven uit. De wachters vormen bron en inspiratiebron voor zijn eigen bronzen Gestalten. Daarnaast houden ze de wacht! Mogelijk verdrijven ze hier en daar dan toch nog een kwade geest.
Yvonne Ploum
22 mei 2010